นักคิด
แยกข้อเท็จจริงจากความรู้สึก มองเหตุและผล แล้วตั้งคำถามให้ตรงปัญหา
SOCIAL ENGINEER · PBRUวิศวกรสังคม
วิศวกรสังคม
เรียนรู้จากพื้นที่จริง
ฟังชุมชน เก็บข้อมูล คิดอย่างมีเหตุผล แล้วลงมือสร้างทางออกไปด้วยกัน
01 · รู้จักแนวคิดคนที่เรียนรู้กับชุมชน
คนที่เรียนรู้กับชุมชน
เพื่อร่วมแก้โจทย์จริง
“วิศวกรสังคม” ในบริบทมหาวิทยาลัยราชภัฏ คือกระบวนการพัฒนานักศึกษาให้สังเกต เก็บข้อมูล วิเคราะห์ และทำงานกับผู้คนในพื้นที่ เพื่อสร้างแนวทางหรือสิ่งใหม่ที่ตอบโจทย์ชุมชน ชื่อเรียกนี้ไม่ได้จำกัดเฉพาะผู้เรียนวิศวกรรมศาสตร์
แนวทางเริ่มที่มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ก่อนขยายสู่เครือข่ายมหาวิทยาลัยราชภัฏ 38 แห่ง โดยแต่ละแห่งนำไปปรับกับบริบทท้องถิ่นของตนเอง
หลักคิดเริ่มจากคำถามของพื้นที่
และกลับไปตรวจคำตอบ
กับคนในพื้นที่สรุปแนวปฏิบัติจากกรอบการเรียนรู้เชิงพื้นที่
และกลับไปตรวจคำตอบ
กับคนในพื้นที่สรุปแนวปฏิบัติจากกรอบการเรียนรู้เชิงพื้นที่
02 · ผลลัพธ์ที่ต้องฝึก01 02 03 04
4 ทักษะของวิศวกรสังคม
ทักษะเหล่านี้เกิดจากการทำงานจริง การสะท้อนบทเรียน และการฝึกซ้ำ
นักสื่อสาร
ฟังให้เข้าใจ อธิบายให้เห็นภาพ และเล่าสิ่งที่ค้นพบอย่างรับผิดชอบ
นักประสานงาน
ทำงานร่วมกับเพื่อน ชุมชน และหน่วยงาน โดยเคารพความต่างและเวลาของทุกฝ่าย
นักสร้างนวัตกรรม
ออกแบบ ทดลอง ปรับปรุงแนวทางที่ใช้ได้จริงและมีผู้รับประโยชน์ชัดเจน
5 เครื่องมือ ใช้ให้เหมาะกับโจทย์
เครื่องมือช่วยจัดความคิด ไม่ใช่แบบฟอร์มที่ต้องกรอกให้ครบก่อนลงมือ
ฟ้าประทาน
ฝึกสังเกต ตั้งคำถาม และแยกสิ่งที่เห็นหรือได้ยินจริงออกจากการตีความ
ลองถาม: “เรารู้อะไรแน่ และกำลังคาดเดาอะไร?”นาฬิกาชีวิต
มองจังหวะเวลา กิจวัตร และวิถีชีวิตของคนในพื้นที่ เพื่อวางกิจกรรมให้เหมาะกับผู้คน
ลองถาม: “ช่วงไหนชุมชนสะดวกเข้าร่วม?”ไทม์ไลน์พัฒนาการ
ย้อนดูความเปลี่ยนแปลงและเหตุการณ์สำคัญ เพื่อเข้าใจที่มาของสถานการณ์ปัจจุบัน
ลองถาม: “เรื่องนี้เปลี่ยนไปอย่างไร?”ไทม์ไลน์กระบวนการ
เรียงลำดับขั้นตอน ผู้เกี่ยวข้อง และจุดติดขัดของงาน ก่อนปรับวิธีทำงาน
ลองถาม: “ขั้นตอนไหนทำให้คนต้องรอ?”M.I.C. Model
ใช้เป็นกรอบจัดแผนพัฒนานวัตกรรมจากข้อมูลที่เก็บได้ แล้วทดลองและรับข้อเสนอแนะ
รายละเอียดการใช้กรอบนี้ให้ยึดคู่มือและวิทยากรของกิจกรรมที่เข้าร่วมคำอธิบายและคำถามตัวอย่างในหน้านี้เป็นการสังเคราะห์เพื่อช่วยเริ่มฝึกปฏิบัติ ไม่ใช่นิยามทางการของแต่ละเครื่องมือ
04 · จากห้องเรียนสู่พื้นที่1 2 3 4
ทำงานร่วมกับชุมชนอย่างไร
เตรียมโจทย์
คุยกับเจ้าของพื้นที่ ขอความยินยอม และกำหนดคำถามที่อยากเรียนรู้
ลงพื้นที่ฟัง
สังเกต สัมภาษณ์ บันทึกข้อมูลและบริบท โดยไม่รีบสรุปแทนชุมชน
วิเคราะห์ร่วม
ตรวจข้อเท็จจริง มองทุนและข้อจำกัด แล้วร่วมเลือกแนวทางที่ทำได้
ทดลองและทบทวน
ลงมือ ติดตามผล รับฟังเสียงสะท้อน และปรับปรุงก่อนขยายผล
วิศวกรสังคมที่ PBRU
มหาวิทยาลัยใช้กิจกรรมอบรมและพื้นที่จริง เพื่อให้นักศึกษาเชื่อมความรู้กับการพัฒนาท้องถิ่น
อบรม Soft Skills ด้วยกระบวนการวิศวกรสังคม
กองพัฒนานักศึกษาจัดอบรมสำหรับนักศึกษาปี 1 โดยข่าวมหาวิทยาลัยระบุแผน 5 รุ่น รุ่นละ 400 คน ฝึก 5 เครื่องมือ พร้อมการสื่อสาร ทีมเวิร์ก ภาวะผู้นำและการแก้ปัญหา
อ่านข่าวมหาวิทยาลัย ↗ค่ายผู้นำวิศวกรสังคม
PBRU เป็นเจ้าภาพค่ายร่วมกับราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง นครปฐม และกาญจนบุรี ณ ศูนย์วิศวกรสังคม (เกษตรพอเพียง) วิทยาเขตโป่งสลอด ระหว่าง 26–28 กุมภาพันธ์ 2569
อ่านข่าวมหาวิทยาลัย ↗จากรากสู่เรื่องราวที่หนองจอกวิทยา
วันที่ 22–23 สิงหาคม 2569 นักศึกษาและโรงเรียนหนองจอกวิทยา อำเภอท่ายาง ร่วมพัฒนาสวนพฤกษศาสตร์และจิตรกรรมผนังที่ถ่ายทอดอัตลักษณ์และภูมิปัญญาชุมชน
อ่านข่าวสำนักงานอธิการบดี ↗อยากเริ่มต้น?
ช่องทางติดต่อ →ติดตามกิจกรรมและสอบถามกองพัฒนานักศึกษา
แหล่งข้อมูลที่ใช้เรียบเรียง
ตรวจสอบจากเว็บไซต์หน่วยงานและมหาวิทยาลัย ณ กันยายน 2569 เนื้อหาตัวอย่างในส่วนการลงพื้นที่เป็นข้อเสนอเชิงปฏิบัติของหน้าเว็บ
- สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ — ที่มาและการขยายเครือข่าย 38 แห่ง
- มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร — แนวคิด 4 ทักษะ และ 5 เครื่องมือ
- มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี — การฝึก Soft Skills
- มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี — อบรม Soft Skills
- มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบุรี — ค่ายภูมิภาคตะวันตก
- สำนักงานอธิการบดี PBRU — โรงเรียนหนองจอกวิทยา